EVLİYALAR ve TÜRBELERİ Haber Girişi : 31 Temmuz 2021 20:07

Aslan Baba Türbesi - Aslanbaba Köyü - Viranşehir

Aslan Baba Türbesi, Viranşehir’e bağlı Aslanbaba Köyü’nde İbrahimiye Cırcıbi Deresi kenarında bulunmaktadır. Moğol istilası ile birlikte farklı tarikatlara mensup pek çok şeyh ve derviş fikirlerini yaymak amacıyla Anadolu'yu kendileri için iyi bir ortam olarak görmüşler ve yerleşmek için burasını tercih etmişlerdir. Anadolu’ya göç eden topluluklardan biri olan Türkmenlerin, İslamiyeti kendi sosyal hayatları çerçevesinde öğrenmelerinde aynı zamanda birer kabile şefi olan tarikat şeyhlerinin önemli bir etkisi olmuştur. Vefâiyye Tarikatı da bu tarikatlardan biri olup Osmanlı Devleti'nin kuruluşunda  etkin bir rol oynamıştır. Vefâi tarikatının kurucusu Kürt olup ismi Tacu'l-Arifin Seyyid Ebu’l-Vefa Bağdadî’dir. Vefâiyye Tarikatı, XIII. yüzyıl Anadolusunda Türkmenler arasında pek çok mürid edinmiştir. Tarikatın Anadolu'daki ilk şeyhi aynı zamanda Oğuzların Karkın boyuna mensup bazı cemaatlerin de önderliğini yapan Dede Garkın'dır. (Sadullah Gülten -Anadolu'da Bir Vefaî Şeyhi:Tahrir Defterleri Işığında Dede Karkın Hakkında Bazı Değerlendirmeler) Dede Garkın, “Garkın boyunun dedesi” anlamında sosyal bir addır. Onun asıl adı Numan'dır. Dede Garkın bir mürşite bağlı toplulukların en büyüklerinden birisinin kurucusudur. Vekayinamelere, deyişlere, gezgin notlarına, tahrir kayıtlarına, türbesinin yerine ve ocağın anlatım geleneğine göre Dede Garkın, Mardinlidir. Onun halifeleri ve talip toplulukları da aynı yöre kökenlidir. Dede Garkın’ın bağlı bulunduğu Dedeköy, bugün aynı isimle hem Viranşehir’de hem de Derik’te yer almaktadır. Dedeköy’ü ortadan Büyük Cırcıb deresi ayırmaktadır. Köyler karşılıklı olup aynı isimle varlığını sürdürmektedir. Dede Kargın Türbesi günümüze kadar yıkılmadan gelebilmiştir. 
Dede Garkın'ın Halifeleri de Kuzey Mezopotamyalıdır. Ednai, Dede Garkın'ın on yedi dervişinin olduğunu belirtmiş, dört halifesinin adına yer vermiştir. Bunlar; Şeyh İbrahim Hacı, Ali Seydi, Baba Arslanoğlu ve Dirge Baba'dır.
Belirtilen dört halifeden ikisi Şeyh İbrahim Hacı ve Baba Arslanoğlu Viranşehir’de yaşamış ve bulunmuştur. Şeyh İbrahim Hacı; eski ismi İbrahimiye olan şimdiki Kurtulmuş Köyü’nde yaşamıştır. Baba Arslanoğlu namı diğer Arslan Baba ise şimdiki Arslan Baba ziyaretinin olduğu Arslan Baba köyünde yaşamıştır. Aslan Baba ziyaretinde medfun zâtın Baba Arslanoğlu ismindeki kişi olduğu kayıtlara göre kuvvetle muhtemeldir. 
Baba Arslanoğlu’nun, bağlı olduğu tarikatın ve halifelerin Viranşehir-Derik arasındaki bölgede bulunması ve ismine matuf türbenin ve köy isminin Viranşehir’de bulunması; kuvvetle Viranşehir’de yaşadığına işaret etmektedir. Kayıtlarda Baba Arslanoğlu, Diyarbakır kırsalındaki Arslanoğlu adlı iki köy kuran Arslanoğlu topluluğunun babasıdır. Bu köyler, tahrir defterlerinde Arslan Oğli Ulya ve Arslan Oğli Süfla olarak kaydedilmiştir. 1518 yılı tahririne göre Yukarı Arslanoğlu köyünde bir, Aşağı Arslanoğlu köyünde iki olmak üzere üç kişi zaviyedardı. Baba Arslanoğlu, namı diğer Aslan Baba ile ilgili başka bir kayıtta da şu dörtlük geçmektedir. 
“Yayla dağlarında üç ere muayyen eylenür 
  Bizden artuk evlad kimdür deyü vasfı çağlanur 
  İbrahim Hacı da der ki Baba Arslanoğlu kalur 
  Sultan Numan erleriyle hikmetin ayan olur”
Araştırmacı-Yazar Hamza Aksüt’ün değerli çalışmalarından ve Baba İshâk kitabından faydalanılmıştır

Yorum Yaz
  • UYARI: Konuyla ilgisi bulunmayan, hakaret içeren cümleler veya imalar, inançlara saldırı, şiddete teşvik yorumları onaylanmamaktadır.