TÜRK TARİHİ

YEL İYESİ TÜRK MİTOLOJİSİNDE RÜZGAR RUHU

YEL İYESİ TÜRK MİTOLOJİSİNDE RÜZGAR RUHU

 

    Yel iyesi : Türk, Tatar ve Altay mitolojisinde (dini inanç) Rüzgâr Ruhu olduğuna inanılırdı. Yel İyesi'ne Azeri mitolojisi kültüründe "Haydar" denilir. Azeri halkı arasında mitoloji rivayetine göre ; Fatma Kadın diye biri, yedi renkte yumak dolayıp dizinin altına koyar, fakat esen rüzgâr sebebiyle yumak yuvarlanıp gider. Buna sinirlenen Fatma kadın belindeki ok ve yayı çıkarıp Haydar'ı vurmak için, yayını çeker ama yayı düzgün tutamaz ve Haydar gülerek ve yumağın yünleri ile göğün yedinci katına kaçar. Fakat yumaktaki yünlerin çoğunluğundan dolayı, yumaktaki ip göğün yedinci katını sarar ve gökkuşağı görünümü verir. Bu olaydan sonra gökkuşağı oluşunca Fatma Kadının yumağı akıllara gelir. 
    Azeriler harman savrulacağı zaman rüzgârı çağırmak "Hayder baba" diye seslenirler ve maniler söylerler. Kazaklar da harman savrulacağı zaman rüzgârı çağırmak  "Mir Hayder (Rüzgâr Sahibi)" diye seslenirler ve maniler söylerler. 
    Şamanın, trans halindeki olduklarında, Şaman ruhuna “Yelgen” denilir. Yeleğen ise yel gibi hızlı, süratli anlamına gelir.
 

Ömer PalabıyıkÖmer Palabıyık